Corporaties: naar een nieuwe positie in het sociale domein ?!

Corporaties: naar een nieuwe positie in het sociale domein ?!

Zoals bekend (zie ook vorige blogs) draag ik het vraagstuk rond wonen/zorg-corporaties/gemeenten een warm hart toe. Al verschillende malen schreef ik hierover op verschillende plekken. De afgelopen maanden heb ik mij verdiept in het zogenaamde sociale domein. Voor mij is de hoofdconclusie dat er gezocht moet worden naar een nieuw evenwicht tussen de gemeenten (uitvoerders van het sociale domein) en corporaties (huisvesten veel klanten vanuit het sociale domein). Hiervoor moeten corporaties en gemeenten uit hun comfortzone komen en echt de samenwerking gaan opzoeken.

Waar hebben we het over?

De term sociaal domein wordt op verschillende manieren gebruikt. Soms betreft het het gehele speelveld dat bestrijkt wordt door activiteiten die niet (direct) met het fysieke element te maken hebben zoals gebouwen en dergelijke. Sinds 2015 is er echter een andere ‘definiti’ in gebruik geraakt. Het betreft alle activiteiten die te maken hebben met de 3 grote decentralisaties: de participatiewet, de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO) en de Jeugdzorg. Voor alle 3 deze beleidsvelden geldt dat de gemeente sinds 2015 de “regiefunctie” heeft overgenomen van het Rijk en daarvoor de bijhorende middelen (uiteraard met een forse efficiencykorting) heeft gekregen. Voorlopig hanteer ik ook deze definitie, waardoor zaken als Wet Werk en Bijstand (WWB) e.d. buiten de scope vallen.

Uit recent onderzoek en berichtgeving in de media blijkt dat met name het beleid en de middelen voor de WMO wel eens voldoende zouden kunnen zijn. Anders ligt het met de zaken rondom de Jeugdzorg en de participatiewet. Daarvoor geldt dat de Jeugdzorg (terecht!) vaak regionaal wordt opgepakt. De participatiewet is nog een beleidsveld waar veel gemeenten mee stoeien.

Ook blijkt dat van echte samenwerking op deze beleidsvelden nog niet echt sprake is, laat staan dat belangrijke belanghouders zoals corporaties goed betrokken worden bij de uitwerking van het sociaal domein. Mijn eigen ervaring is overigens dat in kleine(re) gemeenten deze zaken vaak beter en integraler worden opgepakt dan bij grote(re) gemeenten.

Wat te doen ?

Op basis van bovenstaande kan je concluderen dat gemeenten nog zoekende zijn naar de invulling van hun rol. Deze nieuwe regierol vergt nieuwe manier van beleidsontwikkeling en samenwerking. Kernwoorden daarin zijn m.i. dat het beleid integraal en anders moet worden aangepakt. Er moet echt verbinding intern (zowel in de aansturing als de uitvoering) als extern (met belanghouders) worden gezocht. Alleen op deze manier wordt de regierol van de gemeenten (en eventueel de regio waar zij deel van uit maakt) goed opgepakt en wordt de klant optimaal vanuit de één-loket gedachte bediend. Aan dat laatste schort het nog wel eens. Hoe dat kan worden aangepakt hangt uiteraard af van de manier waarop men in een gemeente gewend is te handelen, de cultuur van de gemeente en haar samenwerkingspartners en – last but not least – van de omvang van de doelgroep.

Onderschat hierbij de mogelijke rol van corporaties niet. Zij komen (gemiddeld) 2 keer per jaar bij een huishouden binnen op bezoek (reparatieverzoek; verhuizing; klachtafhandeling etc.). Dat zijn allemaal kansen om signalen op te pikken waarmee binnen het sociale domein aan de slag moet worden gegaan. Vaak kan dat bespreekbaar worden gemaakt in een sociaal wijkteam, dat dan wel goed georganiseerd moet zijn en bezet moet zijn met mensen die voldoende mandaat hebben om te handelen. Hoewel overal in gemeente sociale wijkteams inmiddels werkzaam zijn, ontbreekt het hierbij nogal eens aan voldoende mandaat en oplossingsgerichte actie. Er worden nog te vaak verschillende casemanagers aangewezen, waardoor sommige klanten tussen de wal en het schip terecht komen. Recente berichten in de media zijn er voldoende.

Er ligt dus een kans voor gemeenten en corporaties om goede invulling te geven aan de taken die te maken hebben met de sturing en uitvoering van het sociale domein. Dat vergt (mee)denken over elkaars grenzen heen een moet zorgen voor een nieuw evenwicht in het sociale domein waar corporaties een cruciale rol in vervullen voor hun klanten.

Dus:

Het sociale domein, Participatiewet, WMO en de Jeugdzorg, is volop in beweging. Gemeenten zijn volop bezig met het goed invullen van hun (deels nieuwe) taken in deze. Dat vergt lef, creativiteit en goede samenwerking. Met name de samenwerking met corporaties biedt hierbij kansen.

Standaardoplossingen zijn er niet. Maatwerk om dit voor elkaar te krijgen blijft natuurlijk nodig! Ik geef hier graag op een constructieve en praktische wijze invulling aan samen met u en de betrokken belanghouders bij dit, uitdagend blijvende, beleidsveld.

 

Henk Gravesteijn

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *